|
|
||
 ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ | Σύγχρονες Υποδομές
| Τουριστική Υποδομή
| Photo Galleries | Χρήσιμες Επαφές
| Forums
| Χάρτης
|  ΔΗΜΟΣ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ
|
||
Το ελαιοτριβείο στον ποταμό Σεδούντα Σε ένα ΒΑ παρακλάδι του ποταμού Σεδούντα, ο οποίος και καταλήγει στο ίδιο το Πλωμάρι (παλαιός “Ποταμός”) βρίσκεται το Ελαιοτριβείο του Σεδούντα. Εκεί και μέσα στο δάσος, δίπλα σε μία γέφυρα του ποταμού, συναντά κανείς ένα μακρόστενο κτίριο, το οποίο ήταν γνωστό με το όνομα του παλαιού ιδιοκτήτη του και ονομαζόταν Μηχανή του Τζάν’ (Τζάνος Τυροπώλης), ενώ αργότερα το δούλευε κάποιος Σοφιανός.  Το ελαιοτριβείο αυτό ήταν υδροκίνητο και λειτουργούσε με τη βοήθεια ενός σωλήνα που κατέβαζε το νερό στις εγκαταστάσεις του από ψηλότερο σημείο του ποταμού. Το ελαιοτριβείο διέθετε, επίσης, νταλκομηχανή, για τη λειτουργία της οποίας μετέφεραν εκεί το ντάλκ από την περιοχή Άνυδρο. Στην ίδια περιοχή και λίγο νωρίτερα από το Ελαιοτριβείο, σε απόσταση περίπου 3,5 χιλιομέτρων από το Πλωμάρι βρίσκονται και τα ερείπια ενός υδρόμυλου, ο οποίος εξυπηρετούσε ανάγκες του αλευρόμυλου της περιοχής. Το ελαιοτριβείο της Πλαγιάς Το ελαιοτριβείο του χωριού Πλαγιά Πλωμαρίου βρίσκεται σε επαφή με χείμαρρο, πράγμα που ίσως σημαίνει πως επρόκειτο για παλιό ελαιόμυλο, που κινούνταν με το νερό του χειμάρρου. Γύρω στα 1890 ξανακτίστηκε -στη μορφή που σώζεται- πάνω στα παλιά του θεμέλια και κύριο χαρακτηριστικό του ήταν το ξύλινο πατάρι, που χρησίμευε ως χώρος αποθήκευσης του ελαιόκαρπου. Ο μηχανισμός του μύλου του ελαιοτριβείου ήταν στηριγμένος σε ξύλινο φέροντα οργανισμό, κάτι που δεν συνέβαινε σε άλλα ελαιοτριβεία της εποχής. Σημαντική, επίσης, διαφοροποίηση παρουσιάζει η στέγη του κτιρίου με υψομετρική διαφορά ανάμεσα στα τμήματά της, ώστε να δημιουργείται φεγγίτης για τον εξαερισμό και φωτισμό του χώρου.  Τα ελαιοτριβεία Νεοχωρίου Το Νεοχώρι ή “Μπορός”, όπως είναι το παλιό όνομα του χωριού διέθετε δύο ελαιοτριβεία: α. το ελαιοτριβείο σε απόσταση 150 μέτρων από την είσοδο του χωριού και β. το ελαιοτριβείο Αδελφών Μαραγγέλη – Μουσείο Ελιάς στο εσωτερικό του χωριού. Το πρώτο ελαιοτριβείο, «η κάτου μηχανή», απέχει 150 μέτρα από την είσοδο του χωριού στο τρίστατο Πλωμάρι – Νεοχώρι – Ακράσι, και ήταν ιδιοκτησίας του Ι. Αθανασιάδη, ο οποίος ήταν γνωστός ως «Μαύρος». Τώρα ανήκει στο Συνεταιρισμό Μπορού - Νεοχωρίου και λειτουργούσε μέχρι και το έτος 2003 με νέα φυγοκεντρικά μηχανήματα. Αυτό το ελαιοτριβείο δημιουργήθηκε περίπου την ίδια εποχή με το αντίστοιχο της Πλαγιάς. Χαρακτηριστικά στοιχεία του είναι η λιθόκτιστη καμινάδα με την τετράγωνη βάση, η οποία βρίσκεται στο ύψος του κτίσματος, αντίθετα με άλλα ελαιοτριβεία, όπου η καμινάδα έχει βάση με ύψος περίπου το 1/3 του κτιρίου.  Το ελαιοτριβείο έχει τετράριχτη στέγη με διαφορετική απόληξη στην πλευρά της κύριας εισόδου, όμοια με τις απολήξεις στεγών των περισσοτέρων λεσβιακών εκκλησιών εκείνης της εποχής (περίπου 1870). Μάστορας της στέγης αυτής υπήρξε ο Στρατήγης Καρέκος. Το δεύτερο ελαιοτριβείο Αδελφών Μαραγγέλη, (εργοστάσιο 233 τ.μ. και αποθηκευτικός χώρος – παράγκες 327 τ.μ.), άρχισε να χτίζεται περίπου το 1902 και τελείωσε το 1909. Σύμφωνα με μαρτυρίες, χτίσθηκε από ντόπιους μαστόρους. Αρχιμάστορας ήταν ο «Μαστρογιώργης», Γιώργος Ιωάννη Αλβανός, ο οποίος έχτισε και το στρογγυλό φουγάρο του εργοστασίου. Όλοι οι τοίχοι του κτιρίου είναι κατασκευασμένοι από πέτρα της περιοχής και για συνδετικό υλικό των λίθων τους χρησιμοποιήθηκε «μπουρσουλιάνη» (θηραϊκή γη, κεραμίδι τριμμένο και ασβέστης), που καθιστούσε και καθιστά ακόμη το κτίριο ακέραιο και άτρωτο απ’ τις φυσικές καταστροφές. Όλα τα μηχανήματα του ελαιοτριβείου, καθώς και την ατμομηχανή του εργοστασίου τα μετέφερε απ’ τη Μυτιλήνη στο χωριό το 1909 ο Χριστόδουλος Μπάρος, μέσω καρόδρομων και μονοπατιών, διότι δεν υπήρχε αυτοκινητόδρομος. Ο μηχανικός εξοπλισμός περιελάμβανε τις πέτρες ή βόλια, το καζάνι ή ατμολέβητα για τη δημιουργία του ατμού, το συσσωρευτή ατμού, την ατμομηχανή, τις ρόδες μετάδοσης κίνησης με άξονες και ιμάντες από δέρμα ελέφαντα, καθώς και τα πιεστήρια - μπασκιά. Μέρος του εξοπλισμού και η «μπουρού», δηλαδή η σφυρίχτρα ή σειρήνα, ένας σωλήνας δηλαδή που συνδεόταν με το συσσωρευτή ατμού και ακολουθούσε τη πορεία του φουγάρου, έξω από το εργοστάσιο και πάνω από τη στέγη. Ο λέβητας, η ατμομηχανή (ισχύος 10 ΗΡ), τα πιεστήρια οι άξονες κ.τ.λ. ήταν κατασκευής εργοστασίου Π. Μαστραντώνη και προήλθαν από τον Πειραιά το 1909.  Στον εσωτερικό χώρο του ελαιοτριβείου, κατασκευάσθηκαν ξύλινες μπατές – αμπάρια ή παράγκες, όπου αποθηκεύονταν ο ελαιόκαρπος. Αμπάρια – παράγκες, κατασκευάσθηκαν και απέναντι από το ελαιοτριβείο καθώς και κτίριο για την αποθήκευση του λαδιού (λαδομάγαζο). Το ελαιοτριβείο αυτό ή «πάνω εργοστάσιο» ή «μηχανή τ’ Μαραγκέλ» ή «μηχανή τ’ Μπαλάκ», όπως το αποκαλούσαν οι Μποριανοί, αγοράσθηκε το 1986 από την Κοινότητα Νεοχωρίου, με σκοπό να διατηρηθεί και να γίνει Μουσείο. Μετά από κάποιες εργασίες αποκατάστασης, σήμερα αναμένεται συντήρηση του εξοπλισμού προκειμένου να λειτουργήσει εκεί Μουσείο Ελιάς. Οι μύλοι και τα ελαιοτριβεία του Παλαιοχωρίου Στο Παλαιοχώρι Λέσβου και στις γύρω περιοχές, σύμφωνα με παλαιές μαρτυρίες κατοίκων, υπήρχαν δώδεκα μύλοι για την επεξεργασία της ελιάς. Οι μύλοι αυτοί λειτουργούσαν με κινητήρια δύναμη, είτε τον άνθρωπο, είτε τα ζώα. Κατά το έτος 1993, αναγνωρίστηκαν έξι σημεία, όπου υπήρχαν ελαιόμυλοι στο παρελθόν: α. ο μύλος Χριστοδουλέλη (σπίτι Κ. Αληγιάννη), β. ο μύλος Μαυρίκου (αποθήκη κληρονόμων Δούκα Λούπου), γ. ο μύλος Δ. Βουνάτσου (καφενείο Μαλαμά Μαυραγάνη), δ. ο μύλος Μανουήλ Μελανδινού (τάβλα Ν. Ψαρρού και Π. Αχειλαρά), ε. ο μύλος των αδελφών Κουτλή (μύλος Π. Λούπου αργότερα), ε. ο μύλος των Μελαωδινών (τάβλα Μανώλη Μελανδινού). Πριν τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, οι μύλοι άρχισαν να μετατρέπονται σε ελαιοτριβεία με ατμομηχανές και υδραυλικά πιεστήρια. Το πρώτο εκσυγχρονισμένο ελαιοτριβείο, κατασκευάστηκε στη θέση Λαγγαδούρα το 1872 από την οικογένεια των Μελανδινών. Από το ελαιοτριβείο σήμερα σώζεται το τετράγωνο φουγάρο, καθώς και η βάση του, ενώ και τα δύο είναι κατασκευασμένα από λιθοδομή. Αργότερα, το 1902, κατασκευάστηκε δεύτερο ελαιοτριβείο μέσα στο χωριό από τον Αριστείδη Μελανδινό. Αυτό το εργοστάσιο λειτούργησε με ατμομηχανή και βόλια και πάνω στο στρογγυλό του φουγάρο χαράχτηκαν δύο μεγάλα κεφαλαία γράμματα «Α.Μ.», σύμφωνα με το όνομα του Αριστείδη Μελανδινού. Τα πιεστήρια του εργοστασίου κατασκευάστηκαν στη Σμύρνη στα εργοστάσια του Ισηγόνη. Σήμερα, ο χώρος του ελαιοτριβείου έχει περιέλθει σε ιδιωτική χρήση και τα μηχανήματά του έχουν απομακρυνθεί. Τέλος, κατά το 1926, κατασκευάστηκε στο Παλαιοχώρι και ένα τρίτο ελαιοτριβείο, αυτή τη φορά συνεταιριστικό, το οποίο λειτούργησε μέχρι το 1932, οπότε και διαλύθηκε. Στις μέρες μας, το κτίριο του Συνεταιριστικού ελαιοτριβείου έχει αποκατασταθεί και αποτελεί το Κέντρο Πολιτισμού και Ψυχαγωγίας Παλαιοχωρίου. Το μηχανοκίνητο ελαιοτριβείο Αμπελικού Ο παλαιός ελαιόμυλος της Εκκλησίας του Αγίου Νικολάου Αμπελικού κατεδαφίστηκε το 1936, προκειμένου να δημιουργηθεί το πρώτο ατμοκίνητο ελαιοτριβείο. Ο παλαιός εκείνος ελαιόμυλος ήταν ζωοκίνητος, ενώ λείψανά του βρίσκονται στον περίβολο του Ναού του Αγίου Νικολαόυ Αμπελικού. Το νέο ελαιοτριβείο άρχισε να λειτουργεί το 1937 και μέχρι το 1945, η λειτουργία του γινόταν με ατμομηχανή, αργότερα μέχρι το 1964 με πετρελαιομηχανή και εν συνεχεία με ηλεκτρικό ρεύμα ως το 1970, οπότε και έπαψε να λειτουργεί. Επίσης στο Αμπελικό υπήρχαν και οι παλαιοί αλευρόμυλοι: ο αλευρόμυλος στο Βαρύ, ο μύλος Αντωνίου Βερβέρη, καθώς και ο μύλος “Καμουρτζέλλη”. Ο ελαιουργικός συνεταιρισμός Ακρασίου και το ελαιοτριβείο Οι κάτοικοι του Ακρασίου, πριν την ίδρυση μηχανοκίνητου ελαιοτριβείου, μετέφεραν την παραγωγή τους στους τέσσερις ιδιωτικούς ελαιόμυλους, οι οποίοι λειτουργούσαν στην περιοχή της Κάτω-Βρύσης. Αργότερα, οι Ακρασιώτες συνεταιρίστηκαν (1925) και ίδρυσαν τον Ελαιουργικό Συνεταιρισμό του χωριού. Παράλληλα, στις παρυφές του χωριού και στο μέσον μίας έκτασης τεσσάρων στρεμμάτων, δημιούργησαν το πρώτο ατμοκίνητο ελαιοτριβείο μαζί με τους απαραίτητους αποθηκευτικούς χώρους γύρω του (πάτες). Το ελαιοτριβείο λειτουργούσε με ατμομηχανή και βόλια και είχε τρία πιεστήρια με αντίστοιχες αντλίες. Μεταγενέστερα, η ατμομηχανή αντικαταστάθηκε με πετρελαιομηχανή και αργότερα με ηλεκτροκίνητο μηχανισμό. Σήμερα, το ελαιοτριβείο εξακολουθεί να λειτουργεί. |
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ:ΔΗΜΟΣ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ |